Membran Çeşitleri ve Uygulaması

Kısa cevap: Membran, polyester keçe veya cam tülü bir taşıyıcının modifiye bitümle kaplanmasıyla üretilen, rulo hâlinde serilen su yalıtım örtüsüdür. Temel, perde duvar, teras ve çatıda suyun yapıya girmesini engeller; yaygın rulo ölçüsü 1 x 10 m’dir. Membran çeşitleri dört ayrımla tanımlanır:

1. Taşıyıcı: polyester keçe esner ve hareketli yüzeyi takip eder; cam tülü boyutsal olarak kararlıdır ama yüzey hareket ederse yırtılır.
2. Üst yüzey: düz ve kumlu membranın üzeri kapatılır; açıkta kalacak yüzeyde arduvazlı (mineral kaplı) membran kullanılır.
3. Kalınlık: 3 mm üzeri kapatılacak düşük riskli yüzeyde; 4 mm temel, teras ve tek kat çatı yalıtımında.
4. Yapıştırma: şalomayla eritilerek, kendinden yapışkanlı olarak ya da beton dökülmeden serilen proof membran olarak.

Bu dördünü doğru eşleştirdiğinizde yalıtım yapının ömrü boyunca dayanır; yanlış eşleştirdiğinizde birkaç yılda sorun başlar. Aşağıdaki tablo çeşitleri yan yana koyar; ardından uygulama adımlarını üretici föylerindeki değerlerle veriyoruz.

Membran çeşitleri: karşılaştırma tablosu

Ayrım	Çeşit	Özelliği	Nerede kullanılır
Taşıyıcı	Polyester keçe	Yüksek uzama ve yırtılma dayanımı; yüzeydeki hareketi ve çatlağı takip eder	Temel, perde, teras, oturma ihtimali olan yapı; iki katlı sistemde üst kat
Taşıyıcı	Cam tülü	Boyutsal olarak kararlı, ısıda çekmez; uzaması düşük, yüzey hareket ederse yırtılır; daha ekonomik	Hareketsiz yüzey; iki katlı sistemde alt kat
Üst yüzey	Düz	UV koruması yoktur; güneş gördüğünde kısa sürede kırılganlaşır	Üzeri şap, kaplama veya toprakla örtülecek yer
Üst yüzey	Kumlu	İnce kum, üzerine gelen katla tutunmayı artırır; uzun süre açıkta kalmak için üretilmez	İki katlı sistemde alt kat, üzeri kapatılacak yüzey
Üst yüzey	Arduvazlı (mineral kaplı)	Granül tabaka UV kalkanı görevi görür	Üzeri açık kalacak teras ve çatı
Kalınlık	3 mm	Daha hafif ve ekonomik	Üzeri kapatılacak, düşük riskli yüzey
Kalınlık	4 mm	Delinme ve yırtılma dayanımı daha yüksek	Temel, teras, tek kat çatı yalıtımı
Yapıştırma	Şalomalı	Alt yüzü alevle eritilerek yapıştırılır; geniş yüzeyde hızlı ve güvenilir	Beton ve şap yüzey; ahşap ve yanıcı yüzeyde kullanılmaz
Yapıştırma	Kendinden yapışkanlı	Alev gerektirmez	Alev kullanılamayan yerler
Yapıştırma	Proof	Kendinden yapışkanlı SBS modifiye bitüm, polyester taşıyıcı, kumlu üst yüz; taze betona yapışır	Temel altı ve perde kalıbı; beton dökülmeden önce serilir
Tamamlayıcı	Sürme (likit)	Fırça veya rulo ile sürülür; kuruyunca ek yeri olmayan bir tabaka oluşturur	Boru çıkışı, köşe, dar ve detay yoğun alan

Tablodaki bilgilerin kaynakları: iki katlı sistemde alt katta cam tülü, üst katta polyester taşıyıcılı membran kullanılması ve mineral kaplamasız membranın uzun süre güneşe bırakılmaması Onduline BITULINE uygulama detaylarında; kumlu yüzeyin katlar arasında tutunmayı sağladığı ve uzun süre açıkta kalmak için üretilmediği Sika Cromar ürün bilgisinde; proof membranın yapısı ve taze betona yapışması Şantiye Dergisi’nde Dr. Atila Gürses’in yazısında (Mayıs 2024) yer alır.

Seçimde iki kural ve bir kombinasyon

• Hareket varsa polyester, yoksa cam tülü. Emin değilseniz polyester tarafında kalın.
• Açıkta kalacaksa arduvazlı. Sahada en pahalıya patlayan hatalardan biri, açıkta kalacak bir terasa düz membran serilmesidir: malzeme ucuz görünür, birkaç yıl sonra tüm yüzey yenilenir.
• Geniş yüzeyde membran, detayda sürme. Çoğu projede en sağlıklı sonuç bu kombinasyondan gelir; boru çıkışı ve dar köşede sürme su yalıtımı membranı tamamlar.

Teknik föyde neye bakılır?

Ürün seçerken föyde üç değere bakın: kalınlık ve m² ağırlığı, taşıyıcı tipi ve soğukta bükülme. Soğukta bükülme, membranın çatlamadan bükülebildiği en düşük sıcaklıktır; değer ne kadar düşükse membran soğukta o kadar esnek kalır. Örneğin Onduline BITULINE PRIMA PP400 föyünde 1 x 10 m rulo, 4 mm kalınlık, 5,4 kg/m² ağırlık ve −5 °C ya da altında soğukta bükülme verilir.

Uygulama adımları

1. Yüzey hazırlığı

Yüzey kuru, tozsuz ve düzgün olmalı. Gevşek parçalar sökülür, çukurlar tamir harcıyla doldurulur, keskin çıkıntılar düzeltilir. Duvar-zemin birleşimlerine pah yapılır — dik köşede membran gerilir ve zamanla yırtılır. Onduline’ın BITULINE uygulama detaylarında bu pah 8 x 8 cm olarak çizilir.

SİM Penguen föyü bitümlü örtü uygulamasının +5 °C ve üstünde, yağışsız havada ve kuru zeminde yapılmasını ister. Trabzon’da yağışlı dönemlerde bu, işi kuru güne planlamak ve yüzeyi önceden örtmek demektir.

2. Astarlama

Bitüm esaslı astar membranın altına bir kez sürülür ve tam kuruması beklenir; Onduline’ın uygulama detayları da membranın astar kuruduktan sonra serilmesini ister. Örnek değerler Kalekim 4701 İzoline Bitüm Astar föyünden: sarfiyat yaklaşık 0,4 kg/m², uygulama sıcaklığı +5 ile +35 °C, kuruma 1 saat, membran uygulamasına hazır olma 5–6 saat. Kullandığınız astarın föyündeki süreye uyun.

Astar membranın yüzeye tutunmasını sağlar; atlandığında membran birkaç mevsim içinde yüzeyden ayrılmaya başlar.

3. Detaylar önce

Deneyimli ekipler geniş yüzeye başlamadan önce detayları çözer: boru çıkışları, süzgeç çevreleri, duvar dönüşleri, parapet birleşimleri. Bu noktalara takviye bandı uygulanır. Duvar ve parapet dönüşünde membran yatay yüzeyden en az 30 cm yukarı kaldırılır (Onduline BITULINE parapet detayı).

Sızıntıların büyük çoğunluğu düz yüzeyden değil, tam da bu detaylardan olur.

4. Geniş yüzey: rulo ve bindirme

Rulolar suyun akış yönüne dik serilir; böylece bindirmeler suyun ters yönüne bakmaz. Bindirme yanlarda 10 cm, rulo uçlarında 15 cm olmalıdır (SİM Penguen teknik föyü; Onduline BITULINE uygulama detayları da en az 10 cm bindirme ister). Şaloma ile kenardan hafif erimiş bitüm çıkacak şekilde tam yapışma sağlanır. Düşük eğimli yüzeylerde bindirme artırılır.

Bir sonraki rulonun bindirme hattı, alttaki rulonun bindirme hattıyla çakışmamalıdır — dört katmanın üst üste geldiği nokta zayıf noktadır.

5. İkinci kat

Temel ve perde duvarda membran iki kat uygulanır; Onduline’ın basınçlı suya karşı temel detaylarında da iki kat gösterilir. İkinci kat, birinci katın boyuna ve enine ek yerlerini ortalayacak şekilde serilir (SİM Penguen föyü); Onduline detaylarında bu kaydırma yarım rulo eni, yani 50 cm’dir. İkinci kat tüm yüzeyiyle yapıştırılır ve iki katın bindirmeleri üst üste gelmez.

Temelde astardan drenaj borusuna kadar katman sırasını ve örnek malzeme hesabını temel su yalıtımı yazımızda anlattık.

6. Koruma

Toprak altı uygulamalarda membranın üzerine drenaj levhası veya koruma tabakası gelir. Geri dolgudaki taşlar membranı deler; koruma katmanı olmadan yalıtım daha görev başlamadan biter.

Terasta ise membran üzerine koruma şapı veya uygun kaplama uygulanır.

Islak hacimde durum farklı

Banyo ve mutfakta membran serilmez; burada sürme yalıtım ve uygun alt yapı levhası kullanılır. Alçıpan yerine Boardex gibi suya ve neme dayanımlı levha tercih edilmeli, levha üzerine sürme su yalıtımı uygulanmalı, köşe ve zemin birleşimlerinde su yalıtım bandı kullanılmalıdır.

Metraj hesabı

Membran hesabında en sık yapılan hata bindirme payını unutmaktır. 10 m²’lik bir rulo, yanlarda 10 cm ve uçlarda 15 cm bindirildiğinde 0,90 x 9,85 m, yani yaklaşık 8,87 m² örter; bindirme tek başına ihtiyacı yaklaşık %13 artırır. Buna köşe, pah ve boru çıkışı kesimleri için fire eklenir, iki kat uygulanacaksa alan ikiyle çarpılır:

• Rulo: alan × kat sayısı × (1 + fire) ÷ 8,87 → yukarı yuvarlanır.
• Astar: alan × 0,4 kg/m²; yalnızca alt yüzeye bir kez sürüldüğü için kat sayısıyla çarpılmaz.

Membran ürün sayfamızdaki hesaplayıcı bu payları otomatik ekleyerek gereken rulo ve astar miktarını gösterir.

Özet

Su yalıtımında malzeme kalitesi kadar — çoğu zaman daha fazla — uygulama kalitesi belirleyicidir. En pahalı membran, astarsız yüzeye dar bindirmeyle serildiğinde en ucuzundan kötü sonuç verir. Sık yapılan 7 hatayı derlediğimiz yazımıza da göz atmanızı öneririz.