Kalıp Malzemeleri Listesi: Bir Kat Kalıp İçin Ne Gerekir?

Kısa cevap: Ahşap ve plywood kalıpla bir kat betonarme için temel malzemeler şunlardır:

1. Film kaplı plywood (kalıp tahtası): kalıbın yüzeyi.
2. Kalıp yağı: betonun yüzeye yapışmasını önler, her dökümden önce sürülür.
3. Kenar boyası: kesilen plywood kenarını suya karşı kapatır.
4. Paspayı: donatıyı kalıptan projedeki beton örtüsü kadar uzak tutar.
5. Çiroz kalıp kilidi: perde ve kolon kalıbının iki yüzünü sıkar.
6. Pah ve fuga çıtası: beton köşesini pahlar, yüzeyde düzgün derz bırakır.
7. Çivi: kalıp elemanlarını sabitler.

Aşağıda her birinin ne işe yaradığını, nasıl hesaplandığını ve 100 m² döşeme için örnek hesabı bulacaksınız. Hesaplardaki değerler üretici teknik föylerinden ve TS 500’den alınmıştır; kendi işiniz için her ürün sayfasındaki hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.

Kalıp malzemeleri: tam liste

Malzeme	Görevi	Nasıl hesaplanır
Film kaplı plywood	Kalıp yüzeyi	Kalıp yüzey alanı ÷ 3,125 m² (125 x 250 cm) + kesim firesi
Kalıp yağı	Betonun yapışmasını önler	Kalıp alanı ÷ sarfiyat (film kaplı yüzeyde yaklaşık 40 m²/lt) × döküm sayısı
Kenar boyası	Kesilen kenardan su girişini keser	Kesim kenarı uzunluğu × levha kalınlığı ÷ sarfiyat × kat
Paspayı	Donatıyı kalıptan uzak tutar	Döşemede m² başına yaklaşık 4 adet
Çiroz kalıp kilidi	Perde ve kolon kalıbını sıkar	Kilit kapasitesi ve beton basıncına göre; mühendis belirler
Pah ve fuga çıtası	Köşe pahı, derz çizgisi	Pahlanacak köşe ve derz uzunluğu ÷ 3 m boy
Çivi	Kalıp elemanlarını sabitler	Kereste kesitine göre boy seçilir

1. Kalıp yüzeyini doğru ölçün

Bütün hesap kalıp yüzey alanından başlar. Bu, betona değen bütün yüzeylerin toplamıdır:

• Döşeme: döşemenin alt yüzü.
• Kiriş: alt yüzü ve iki yan yüzü (döşeme kalınlığı düşüldükten sonra).
• Perde: iki yüzü.
• Kolon: dört yüzü.

Döşeme alanını yazıp kirişleri unutmak, en sık yapılan metraj hatasıdır. 10 metrelik, 50 cm yüksekliğinde bir kiriş, yan yüzleri ve tabanıyla birlikte tek başına yaklaşık 10–12 m² kalıp yüzeyi ekler.

2. Kalıp tahtası (film kaplı plywood)

Standart levha 125 x 250 cm, yani 3,125 m²’dir; ithal levhalarda 122 x 244 cm (2,98 m²) ölçüsü de görülür. Kalıpta en yaygın kalınlık 18 mm’dir. Kat sayısı ve kalınlık seçimini plywood ölçü ve kalınlık rehberimizde anlattık.

Hesap: kalıp yüzeyi × (1 + kesim firesi) ÷ 3,125 → yukarı yuvarlanır. Kolon ve kiriş kesimi çok olan işlerde fire %10–15 alınır.

3. Kalıp yağı

Kalıp yağı her dökümden önce levhanın betona değen yüzüne ince ve tek kat sürülür. Üretici föylerine göre mineral yağ esaslı kullanıma hazır ürünler emici olmayan yüzeyde (film kaplı plywood, çelik) yaklaşık 40 m²/lt, ham ahşapta yaklaşık 20 m²/lt kaplar. Su esaslı emülsiyonlar emici olmayan kalıpta 70 m²/lt’ye kadar çıkar.

Hesap: kalıp alanı ÷ sarfiyat × döküm sayısı + püskürtme kaybı. Aşırı yağ betonda leke bırakır; fazlası bezle alınır.

4. Kenar boyası

Film kaplı plywood’un fabrika kenarları boyalı gelir; sizin kestiğiniz ve deldiğiniz kenarlar ise açıktır. Metsä ve WISA gibi kalıp plywood’u üreticileri bu kenarların suya dayanıklı boyayla kapatılmasını ister. Kesimden hemen sonra, levha ıslanmadan, genellikle 2 kat sürülür.

Hesap: 1 m kenarın boyanan yüzeyi levha kalınlığı kadardır. Su bazlı kenar boyalarının sarfiyatı 10–15 m²/lt olduğundan 1 litre, 18 mm levhada 2 katta yaklaşık 280–420 metre kenara yeter.

5. Paspayı

Paspayı yüksekliği, projedeki net beton örtüsüne eşit seçilir. TS 500’e göre en az net örtü: perde ve döşemede 15 mm, yapı içindeki kolon ve kirişte 20 mm, dış havaya açık kolon ve kirişte 25 mm, temelde ve zeminle temas eden elemanda 50 mm. Karadeniz kıyısında mühendis bu değerleri artırabilir; statik proje esastır.

Hesap: normal donatılı döşemede m² başına yaklaşık 4 adet (yaklaşık 50 cm aralık, şaşırtmalı). Perde ve kolonda her kalıp yüzü ayrı hesaplanır.

6. Çiroz kalıp kilidi

Perde ve kolon kalıbında taze beton kalıba basınç yapar; yaylı kalıp kilidi 8–10 mm inşaat demiriyle kalıbın iki yüzünü sıkarak derzin açılmasını önler. Kilit aralığı statik hesapla bulunur: bir kilidin taşıyabileceği alan = kilit kapasitesi ÷ beton basıncı. Basınç döküm yüksekliği ve hızıyla arttığı için aralığı mühendis belirler; kilit hesabı tahminle yapılmaz.

7. Pah ve fuga çıtası

Pah çıtası kalıbın iç köşesine konur; beton köşesi 45° pahlı çıkar ve kırılmaz. Fuga çıtası kalıp yüzeyine çakılır; brüt beton yüzeyde düzgün derz bırakır. İkisi de genellikle 3 m boyunda sert PVC’dir ve tekrar kullanılır.

Hesap: pahlanacak köşelerin ve derz çizgilerinin toplam uzunluğu ÷ 3 m → yukarı yuvarlanır. 3 m boyunda dört köşeli bir kolon için 12 m, yani 4 boy.

Örnek hesap: 100 m² kalıp yüzeyli döşeme

Kirişleriyle birlikte 100 m² kalıp yüzeyi olan, film kaplı plywood’la kurulacak bir döşeme için:

Malzeme	Hesap	Sonuç
Plywood (125 x 250 cm)	100 m² + %10 fire = 110 m² ÷ 3,125	36 levha
Kalıp yağı (bir döküm)	100 m² ÷ 40 m²/lt = 2,5 lt + %10 kayıp	yaklaşık 2,75 lt
Paspayı	100 m² × 4 adet + %5	yaklaşık 420 adet
Kenar boyası (18 mm, 2 kat)	100 m kesim kenarı × 0,018 m ÷ 12,5 m²/lt × 2 kat	yaklaşık 0,3 lt

Aynı kalıp 5 kez kullanılacaksa kalıp yağı ihtiyacı 5 katına çıkar (yaklaşık 13–14 lt); levha, paspayı ve kenar boyası ise ilk kurulumda alınır. Perde ve kolon için çiroz kilidi ile pah-fuga çıtası ayrıca hesaplanır.

Bu değerler yol göstericidir; kesin miktar kalıp planına ve kullanılan ürüne göre değişir.

Levha ömrünü uzatan beş alışkanlık

Kalıp tahtası doğru kullanıldığında ortalama 15–25 kullanım verir. Bu aralığın neresinde olacağınızı sahadaki alışkanlıklar belirler:

1. Her dökümden önce kalıp yağı.
2. Kesimden hemen sonra kenar boyası.
3. Levye ve keski yerine kademeli söküm.
4. Kullanımdan sonra beton kalıntısını hemen temizleme.
5. Düz zeminde, yatay ve üstü örtülü istif.

Ayrıntılarını Kalıp Tahtası Kaç Kullanım Ömrü Verir? yazımızda anlattık.

Kalıp malzemelerini tek yerden alın

Film kaplı plywood, kalıp yağı, kenar boyası, paspayı, çiroz kalıp kilidi, pah-fuga çıtası ve çivi Trabzon Değirmendere’deki mağazamızda; perakende ve toptan satıyoruz. Rize, Giresun, Gümüşhane ve Bayburt’a sevkiyat yapıyoruz. Kalıp planınızı ya da metrajınızı WhatsApp’tan iletin, eksiksiz malzeme listesini birlikte çıkaralım.