İş Ayakkabısı ve Çelik Burunlu Bot

Trabzon’da iş ayakkabısı ve çelik burunlu bot

İş ayakkabısı, şantiyede en çok tartışılan ama en az anlaşılan koruyucu donanımdır. “Çelik burunlu olsun yeter” yaklaşımı yaygındır — oysa asıl fark tabandadır. Çivi batmalarının büyük çoğunluğu burundan değil, tabandan olur.

Mağazamızda EN ISO 20345 standardına uygun iş ayakkabısı ve botlar bulunmaktadır.

S1P, S3 ve diğer sınıflar: EN ISO 20345:2022 tablosu

Güvenlik ayakkabısının sınıfı dil etiketinde yazar. Tüm sınıfların ortak temel şartları şunlardır: 200 joule darbeye (yaklaşık 20 kg’lık bir yükün 1 metreden düşmesi) ve 15 kN statik basınca (yaklaşık 1,5 ton) dayanan burun koruması ile SLS (sodyum lauril sülfat) çözeltili seramik zeminde kayma direnci. Sınıflar bunun üzerine eklenen özelliklerle ayrılır:

Sınıf	Kapalı topuk, antistatik (A), topukta enerji emilimi (E)	Su girişine ve emilimine dirençli saya (WPA)	Delinmeye dirençli taban (P, PL, PS)	Tırtıklı dış taban	Tüm ayakkabı su geçirmez (WR)
SB	—	—	—	—	—
S1	✓	—	—	—	—
S1P (S1PL, S1PS)	✓	—	✓	—	—
S2	✓	✓	—	—	—
S3 (S3L, S3S)	✓	✓	✓	✓	—
S6	✓	✓	—	—	✓
S7 (S7L, S7S)	✓	✓	✓	✓	✓

✓ sınıf için zorunlu · — zorunlu değil (üretici ek özellik olarak sunabilir; o zaman etikette harfiyle yazar). Topuktaki enerji emilimi en az 20 joule’dür.

Delinmeye dirençli tabanın harfi, ara tabanın malzemesini ve test çivisini gösterir:

Harf	Ara taban	Test
P (S1P, S3, S7)	Metal	4,5 mm çivi, 1.100 N kuvvet
PL (S1PL, S3L, S7L)	Metal olmayan	4,5 mm çivi, 1.100 N kuvvet
PS (S1PS, S3S, S7S)	Metal olmayan	3,0 mm çivi; ortalama 1.100 N üzeri, hiçbir ölçüm 950 N altında değil

Kaynak: uvex’in EN ISO 20345:2022 + A1:2024 kullanım kılavuzu (Türkçe bölümü dahil) ve Elten’in standart özeti.

Pratik karar:

• Kaba inşaat, çivi ve moloz riski → S3 (delinmeye dirençli taban + su girişine dirençli saya + tırtıklı taban)
• Islak olmayan ama delinme riskli ortam → S1P
• Kuru atölye, depo → S1 yeterli
• Yağmurlu saha, Karadeniz koşulları → S3 kesinlikle önerilir; gün boyu su içinde çalışılıyorsa tüm ayakkabısı su geçirmez S7’ye bakın (stok için WhatsApp’tan sorun)

Trabzon’da yağış rejimi düşünüldüğünde su girişine dirençli sayanın (S2/S3) konfor açısından farkı gün sonunda hissedilir. Ancak S2 ve S3’te yalnızca sayanın su girişi ve emilimi test edilir; tüm ayakkabının su geçirmezliği garanti edilmez, bu S6 ve S7’nin işidir.

2022 revizyonunda ne değişti?

EN ISO 20345’in 2022 sürümü (2024’te A1 tadiliyle güncellendi) 2011 sürümünün yerini aldı. Etiket okurken bilmeniz gereken dört değişiklik:

1. Yakıta dayanıklı taban (FO) artık zorunlu değil. 2011 sürümünde S1, S2 ve S3’ün zorunlu parçasıydı; 2022’de isteğe bağlı ek özellik oldu. Yağ ve akaryakıtla çalışılan yerde etikette FO arayın.
2. SRA, SRB, SRC işaretleri kalktı. SLS çözeltili seramik zeminde kayma direnci temel şart oldu ve ayrıca işaretlenmez (çivili ya da metal pençeli özel ayakkabılar bu testin dışındadır). Gliserollü seramik zemin testini de geçen ayakkabıya SR yazılır.
3. Delinmeye dirençli taban üçe ayrıldı. Metal ara taban P, metal olmayan ara taban 4,5 mm çiviyle test edildiyse PL, 3,0 mm çiviyle test edildiyse PS harfini alır.
4. S6 ve S7 eklendi. S6, S2’ye; S7, S3’e tüm ayakkabının su geçirmezliğini (WR) ekler.

Kaynak: Elten standart özeti; uvex kullanım kılavuzu.

Çelik burun mu, kompozit burun mu?

İkisi de aynı 200 J korumayı sağlar. Fark başka yerdedir:

Çelik burun — daha ekonomik, daha ince profilli. Standart tercih.

Kompozit burun — belirgin şekilde daha hafif, ısı ve soğuk iletmez, metal dedektöründen geçer. Gün boyu ayakta çalışanlar, soğuk depo ve havalimanı gibi ortamlar için avantajlı.

Aynı mantık delinmez tabanda da geçerli: çelik ara taban ekonomiktir; kevlar/tekstil ara taban daha hafif ve esnektir, ayak tabanının tamamını kaplar (çelik plaka kenarlardan boşluk bırakabilir). 2022 sürümünde metal olmayan ara tabanlar PL ya da PS harfiyle işaretlenir. uvex’in kullanım kılavuzuna göre metal ara taban, batan cismin biçiminden (çap, uç keskinliği) daha az etkilenir; metal olmayanlarda koruma cismin biçimine göre daha çok değişir ve PS tipi, küçük çaplı cisimlere karşı PL tipinden daha iyi koruma sağlayabilir.

Numara seçimi

En sık yapılan hata numarayı normal ayakkabı gibi seçmek. İş ayakkabısında:

1. Bir numara büyük alın. Gün içinde ayak şişer; ayrıca kalın iş çorabıyla giyilir.
2. Öğleden sonra deneyin. Ayak sabah en küçük, akşam en büyük hâlindedir.
3. Parmak ucunda pay bırakın. Burun koruması sert olduğu için parmak sıkışması kalıcı rahatsızlık yaratır.
4. İki ayağı da deneyin. İki ayak nadiren aynı ölçüdedir.

Bu yüzden iş ayakkabısını mağazadan deneyerek almanızı öneririz.

Ne zaman değiştirilmeli?

İş ayakkabısı sınırsız ömürlü değildir. Şu durumlarda koruma özelliğini yitirmiştir:

• Taban dişleri aşınmış, kayma direnci kalmamış
• Burun koruması darbe almış (bir kez darbe alan burun deforme olmuştur, artık standart korumayı vermez)
• Üst malzeme yırtılmış, su alıyor
• Taban ile üst arasında ayrılma başlamış

uvex’in kullanım kılavuzu bunlara ölçü de verir: dişli tabanda diş derinliğinin her yerde 1,5 mm’nin altına inmesi, dış tabanda 10 mm’den uzun ve 3 mm derin çatlak, saya ile dış taban arasında 15 mm’den uzun ve 5 mm’den derin açılma, değiştirme gerektiren durumlar arasında sayılır.

Darbe almış bir ayakkabı, görünürde sağlam olsa bile değiştirilmelidir.

Yasal çerçeve

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında kişisel koruyucu donanım temini işverenin yükümlülüğüdür ve hangi sınıfın gerektiği risk değerlendirmesiyle belirlenir. Bu sayfadaki bilgiler ürün seçimine yardımcı olmak içindir; iş yerinize özel zorunluluklar için iş güvenliği uzmanınıza danışın.

Toplu alım

Şantiye ve işletmeler için numara dağılımı, model ve teslim planını birlikte belirleyebiliriz. Personel sayınızı, numara listenizi ve gereken sınıfı (S1P, S3 gibi) iletin; teklif hazırlayalım. Trabzon Değirmendere’deki mağazamızda perakende ve toptan satış yapıyor, Rize, Giresun, Gümüşhane ve Bayburt’a sevkiyat düzenliyoruz; güncel fiyat ve stok için WhatsApp’tan yazın. İş eldiveni ve baret, gözlük gibi koruyucu donanımları da aynı listede toplayabiliriz.