Arazi ve Bahçe Çiti: Tel Örgü, Direk ve Dikenli Tel Hesabı

Kısa cevap: Tel örgü hesabı çevreden başlar: 1 dönüm (1.000 m²) kare bir arazinin çevresi yaklaşık 126,5 m’dir; arazi kare değilse ya da eğimliyse çevreyi hat boyunca şeritle ölçün. Rulo sayısı çevre × 1,05 ÷ rulo boyu (en yaygını 20 m), direk sayısı 2,5 m aralıkla kenar kenar hesaplanır; her köşe direğine iki, her hat başı ve kapı direğine bir payanda eklenir. Gergi teli çevre × 3 sıra (üst, orta, alt), dikenli tel çevre × dikenli tel sırası kadardır ve ikisine de %5 pay eklenir. Örnek: zeminde 135 m ölçülen 1 dönümlük eğimli bir bahçe için 8 rulo örgü tel, 54 direk, 12 payanda, yaklaşık 425 m gergi teli ve 2 sıra için 100 m’lik 3 rulo dikenli tel gerekir.

Montaj ve uygulama yapmıyoruz, yalnızca malzeme satıyoruz; bu yazı malzemeyi doğru miktarda almanız ve ustanızla aynı listeyi konuşmanız için hazırlandı. Hesaplar sitemizdeki bahçe teli ve dikenli tel hesaplayıcılarıyla aynı kuralla yapıldı; direk, payanda ve montaj sırasına dair bilgiler ise iki İngiliz çit firmasının, First Fence ve Jacksons’ın örgü tel montaj kılavuzlarından alındı. Hangi çitin işinize uyduğuna henüz karar vermediyseniz önce Bahçe ve Arazi Çiti Seçimi yazımıza bakın.

1. Çevreyi bulun: dönümden metreye

1 dönüm 1.000 m²’dir. Ama tel alana göre değil çevreye göre alınır ve aynı alanın çevresi, arazinin şekline göre değişir. Kare, aynı alan için en kısa çevreyi verir; arazi uzadıkça çevre artar:

1 dönümlük arazi	Kenarlar	Çevre
Kare	31,6 × 31,6 m	yaklaşık 126,5 m
Dikdörtgen	25 × 40 m	130 m
Dikdörtgen	20 × 50 m	140 m
Uzun şerit	10 × 100 m	220 m

Kare bir arazide dönüme göre çevre ve %5 payla 20 m’lik rulo sayısı:

Alan (kare arazi)	Çevre	Rulo (20 m)
0,5 dönüm (500 m²)	yaklaşık 89,4 m	5
1 dönüm	yaklaşık 126,5 m	7
2 dönüm	yaklaşık 178,9 m	10
3 dönüm	yaklaşık 219,1 m	12
5 dönüm	yaklaşık 282,8 m	15
10 dönüm	400 m	21

Bu tablo yalnızca ön fikir verir. Arazi kare değilse kenarları tek tek ölçüp toplayın. Elinizde kenar ölçüleri yazan bir kroki varsa başlangıç için kullanabilirsiniz; ama son ölçüyü telin gerçekten geçeceği hat boyunca, şeritle alın.

Eğimli arazide çevre uzar

Dönümden ya da krokiden bulunan ölçü düz arazi varsayar. Yamaçta tel zemin boyunca uzanır; yamaç aşağı inen kenar, yataydaki ölçüsünden uzundur. Yamaca paralel giden kenarlar ise uzamaz. Uzama şöyle hesaplanır: zemindeki uzunluk = yatay uzunluk × √(1 + eğim²).

Eğim	Açı	10 m yatay kenar zeminde	Uzama
%10	5,7°	10,05 m	%0,5
%20	11,3°	10,20 m	%2,0
%30	16,7°	10,44 m	%4,4
%50	26,6°	11,18 m	%11,8
%70	35,0°	12,21 m	%22,1
%100	45°	14,14 m	%41,4

Hafif eğimde fark küçüktür ve %5 pay içinde kalır. Dik yamaçta ise kenar belirgin uzar; fındık ve çay bahçesinde şeritle ölçmenin asıl nedeni budur.

Kapı: kapı gelecek açıklığın genişliğini çevreden düşün. Kapının iki yanındaki direkler hat başı direği gibi çalışır (aşağıda).

2. Kaç rulo tel örgü?

Hesap: çevre × 1,05 ÷ rulo boyu → yukarı yuvarlanır.

%5, köşe dönüşleri, gerdirme ve bağlama payıdır; sitemizdeki bahçe teli hesaplayıcısı da aynı payı ekler. Hesaplayıcıda 10, 15, 20 ve 25 m rulo seçenekleri var; en yaygını 20 m. Tel yüksekliği (1,2, 1,5 ya da 2 m) rulo sayısını değiştirmez, yalnızca siparişte belirtilir.

Çevre	Payla	20 m rulo	25 m rulo
126,5 m	132,8 m	7 rulo (140 m)	6 rulo (150 m)
135 m	141,75 m	8 rulo (160 m)	6 rulo (150 m)

Stoktaki rulo boyunu ve tel yüksekliğini sipariş öncesinde sorun.

3. Direk aralığı ve adedi

Aralık: sitemizdeki hesaplayıcı direkleri 2,5 m aralıkla hesaplar; 2,5–3 m olağan aralıktır. First Fence’in beton direkli örgü tel kılavuzu da ara direkler arasının 3 m’yi geçmemesini ister. Eğimli arazide ve rüzgâra açık yerde aralık daraltılır.

Adet: köşeler sabit noktalardır; bu yüzden her kenarı ayrı hesaplayın.

1. Her kenar için: kenar uzunluğu ÷ 2,5 → yukarı yuvarlanır. Bu, o kenardaki aralık sayısıdır.
2. Bahçe dört yandan kapalıysa toplam direk sayısı, bütün kenarların aralık sayılarının toplamıdır (köşe direkleri dahil).
3. Hat açık bir uçla bitiyorsa (örneğin yalnızca yol cephesi) bir direk ekleyin.

Hesaplayıcı hattı tek parça ve açık kabul eder: hat ÷ 2,5, yukarı yuvarlanır, +1. Bahçeyi dört yandan kapatıyorsanız başlangıç ve bitiş aynı direktir; sonuçtan bir direk düşebilirsiniz. Kenarlar 2,5’in tam katı değilse kenar kenar hesap birkaç direk fazla çıkarabilir; doğru olan kenar kenar hesaptır.

Direk boyu: direk, tel yüksekliğine gömme derinliği eklenerek seçilir. Derinliği zemin belirler; kesin ölçüyü ustanız verir. Üretici kılavuzlarında örnek değerler:

Kaynak	Değer
First Fence (beton direk)	1,2 m çit için 1,85 m direk, 65 cm gömme; 1,5 m çit için 2,31 m direk, 81 cm gömme
Jacksons	Köşe ve uç direk çukuru normalde 22,5 cm kare ve 80 cm derin; derinliği yerel zemin belirler

Örgü telin üstüne dikenli tel çekilecekse direk, dikenli tel sıralarının kapladığı yükseklik kadar uzun seçilir. Stoktaki direk tiplerini ve boylarını sorun.

4. Köşe payandası ve gergi direkleri

Tel gerildiğinde direklere ciddi yatay yük biner. En çok zorlanan direkler köşe ve hat başı direkleridir; payanda olmadan gerdirme kuvvetiyle içeri çekilirler ve köşe direği yattığında bütün hat gevşer. Jacksons, köşe, uç ve kapı direklerini gergi direği olarak tanımlar. Payanda sayıları First Fence kılavuzundan alındı; kapı direği, uç direği gibi sayıldı:

Direk	Nerede	Payanda
Hat başı (uç) direği	Hattın başladığı ya da bittiği yer	1, hat yönünde içe doğru
Kapı direği	Kapının iki yanı	1 (her biri)
Köşe direği	Yön değişimi	2, her hat yönünde bir
Ara gergi direği	Uzun düz hatta her 30 m’de bir; 90° olmayan belirgin açı dönüşlerinde	2
Ara direk	Gergi direkleri arasında, 2,5 m aralıkla	Yok

Ara gergi direği ayrıca bir direk değildir; First Fence onu bir ara direğin yerine koyar. Payanda, direğin yaklaşık üçte iki yüksekliğine bağlanır; alt ucu kendi beton temeline oturur.

Sıra ve priz: First Fence, önce bütün gergi direklerinin (köşe, uç, ara gergi) dikilip betonlanmasını, beton en az 48–72 saat priz almadan bu direklere dokunulmamasını ister. Ara direkler ondan sonra, gergi direklerinin tepesine gerilen ipe göre dikilir. Killi zeminde çukurun dibine 10–15 cm çakıl ya da kırma taş konmasını, suyun süzülmesi ve don kabarmasının önlenmesi için önerir.

5. Gergi teli ve dikenli tel sıraları

Gergi teli

Ürün sayfamızda önerdiğimiz düzen üç sıradır: üst, orta ve alt. First Fence kılavuzu üst ve alt teli ister, 1,2 m’den yüksek çitte orta teli de önerir. Gergi teli olmadan örgü tel zamanla sarkar; alt tel, örgünün alt kenarının zeminden kalkmasını da önler.

Hesap: çevre × sıra sayısı + %5 bağlama payı. 135 m çevre ve 3 sıra için 405 m, payla yaklaşık 425 m. Gergi teli mağazamızda; ambalaj ve tel çapını siparişte sorun.

Bağlama: örgü tel gergi tellerine bağ teli ya da halka klipsle bağlanır. First Fence 30 cm aralık ve her ara direkte en az üç bağlantı (üst, orta, alt) önerir; Jacksons üst gergi telinde 15 cm, diğerlerinde 45 cm aralık verir. 30 cm aralıkla 135 m’lik çevrede üç tel için yaklaşık 1.350 bağlantı noktası çıkar.

Dikenli tel

Kaç sıra çekileceğini amaç belirler: yalnızca sınır için az sıra yeter; büyükbaşta daha az ve yüksek sıra, küçükbaşta sık alt sıralar gerekir. Örgü telin üstüne güvenlik için çekiliyorsa sıra sayısını ve aralığını ustanızla belirleyin.

Hesap: hat uzunluğu × sıra sayısı × 1,05 ÷ rulo boyu → yukarı yuvarlanır. Dikenli tel hesaplayıcımızda “tel sırası” alanı var (varsayılanı 3) ve 100, 125, 250 m rulo seçenekleri bulunur. 135 m hat için:

Sıra	Gereken tel	100 m rulo	125 m rulo	250 m rulo
1	141,75 m	2	2	1
2	283,5 m	3	3	2
3	425,25 m	5	4	2

Hesaplayıcı tek bir rulo boyuyla hesaplar; stokta farklı boylar varsa karışık alarak artanı azaltabilirsiniz. Dikenli tel örgü telin direklerine bağlanacaksa hesaplayıcının verdiği direk sayısını ikinci kez eklemeyin. Jiletli (konsertina) telde hesap farklıdır; bize danışın.

6. Eğimde tel örgü nasıl gerilir?

Montaj yapmıyoruz; aşağıdaki sıra, işi kendiniz yapıyorsanız ya da ustanızı takip etmek istiyorsanız genel bilgidir. Kesin talimat, kullandığınız direk ve tel sisteminin üretici kılavuzudur.

1. Tel araziyi izler. Jacksons’ın kılavuzu, inişli çıkışlı zeminde çitin arazinin hatlarını izlemesi gerektiğini belirtir. Panel çitteki gibi basamak yapılmaz.
2. Eğimin kırıldığı noktaya gergi direği koyun. Gerilen tel çukurda yerden kalkmak, tümsekte toprağa bastırmak ister. Jacksons, zemin 50 m’de 600 mm’den fazla yükseliyor ya da alçalıyorsa bu noktalarda köşe direği düzeninin, teraslı arazide ise basamak noktasında köşe direği düzeninin kullanılmasını gösterir.
3. Direk aralığını daraltın. Eğimde ve rüzgâra açık yamaçta 2,5 m yerine daha sık direk dikilir. Aralık 2 m’ye inerse aynı 135 m için direk sayısı 54’ten 68’e çıkar.
4. Önce gergi direkleri. Köşe, uç ve ara gergi direkleri dikilir, payandalanır ve beton priz alır. Ara direkler, gergi direklerinin tepesine gerilen ipe göre dikilir.
5. Gergi tellerini gerin. Üst, orta ve alt gergi telleri gergi direklerine bağlanıp gerilir.
6. Örgü teli açın ve gerin. First Fence’e göre tel bir gergi direğinden başlanarak açılır, el gücüyle gerilir; sonra uçtan yaklaşık 1 m içeriden geçirilen bir germe çubuğuyla çekilir. Gözler düzgün baklava açmalıdır: fazla gerilim gözleri bozar, az gerilim sarkıtır. Jacksons’ın ölçüsü: telden elle kavradığınızda gözler kolayca açılmamalı.
7. Bağlayın ve toparlayın. Örgü tel gergi tellerine ve ara direklere bağlanır. Alt kenarın zeminle arası açık kalmasın. Kesilen tel uçlarını içe kıvırın; Jacksons, sahada artık tel parçası bırakılmamasını, çocukları ve hayvanları yaralayabileceğini hatırlatır.

Sahada gerekenler: pense, kerpeten, yan keski, metre ve çırpı ipi gibi el aletleri; direk betonunu taşımak için el arabası. Tel ve özellikle dikenli tel keskin uçludur: iş eldiveni ve koruyucu donanım kullanın, eldivenin EN 388 kodunda kesilme ve delinme değerlerine bakın. Tel germe aparatı için stok durumunu sorun.

Örnek: 1 dönüm fındık bahçesi malzeme listesi

Varsayımlar: planda 25 × 40 m (1.000 m²) bir yamaç bahçesi. 25 m’lik iki kenar yamaç aşağı iniyor ve zeminde şeritle 27,5 m ölçüldü; 40 m’lik kenarlar yamaca paralel. Zemindeki çevre 27,5 + 40 + 27,5 + 40 = 135 m. Bahçe dört yandan kapalı, kapı yok. 1,5 m örgü tel, 3 sıra gergi teli, üstte 2 sıra dikenli tel.

Kalem	Hesap	Sonuç
Örgü tel (1,5 m, 20 m rulo)	135 × 1,05 = 141,75 m ÷ 20	8 rulo (160 m)
Direk, toplam	11 + 16 + 11 + 16 aralık (kapalı çevre)	54 direk
– bunun köşe direği	4 köşe	4
– bunun ara gergi direği	40 m’lik iki kenarın ortası (30 m kuralı)	2
– bunun ara direk	54 − 4 − 2	48
Payanda	4 köşe × 2 + 2 ara gergi × 2	12 payanda
Gergi teli (3 sıra)	135 × 3 = 405 m + %5	yaklaşık 425 m
Dikenli tel (2 sıra)	135 × 2 = 270 m + %5 = 283,5 m	100 m’lik 3 rulo
Bağlantı (30 cm aralık)	3 tel × 135 m ÷ 0,3 m	yaklaşık 1.350
Direk boyu	1,5 m + dikenli tel sıraları + gömme derinliği	Ustanızla belirleyin
Direk ve payanda betonu	54 direk + 12 payanda temeli	Çukur ölçüsünü ustanız belirler

Bu bahçenin yamaç kenarlarında eğimin kırıldığı bir nokta varsa oraya da iki payandalı bir gergi direği ekleyin; kapı koyacaksanız açıklığı çevreden düşün ve kapının iki yanına birer payanda ekleyin.

Hesaplayıcıyla karşılaştırma: bahçe teli hesaplayıcısına 135 m girerseniz “8 rulo + 55 direk” çıkar. Hesaplayıcı hattı açık kabul ettiği için bir direk fazladır; kapalı çevrede 54 yeterlidir. Dikenli tel hesaplayıcısında 135 m, 2 sıra ve 100 m rulo seçerseniz “3 rulo” çıkar; aynı direklere bağlanacağı için oradaki direk sayısını ayrıca eklemeyin.

Aynı bahçeyi panel çitle kapatsaydınız: 135 m ÷ 2,5 = 54 panel, kapalı çevrede 54 direk ve 1,50 m yükseklikte direk başına 3’ten 162 kelepçe. Yamaç kenarlarında panel kademeli kurulur ve basamaklı direkler daha uzun seçilir; ayrıntısı Panel Çit Malzeme Listesi ve Hesabı yazısında.

Fındık ve çay bahçesine sevkiyat

Tel, direk ve payanda ağır ve uzun malzemedir; köy ve yamaç adreslerinde asıl soru, aracın bahçeye ne kadar yaklaşabileceğidir. Sipariş verirken teslim noktasına kamyon girip giremeyeceğini yazın. Giresun’un fındık bahçeleri ve Rize’nin çay bahçeleri için bölgeye özgü notlarımız Giresun ve Rize sayfalarında. Kıyı şeridinde nem ve tuzlu hava nedeniyle tel, direk ve bağlantı elemanlarında PVC kaplı seçeneği öneriyoruz; kaplama seçimini Bahçe ve Arazi Çiti Seçimi yazısında anlattık.

Stok ve teklif

Örgü tel, dikenli ve jiletli tel; direk, payanda, gergi teli ve bağ teli; el aletleri, iş eldiveni ve el arabasını Trabzon Değirmendere’deki mağazamızda perakende ve toptan satıyoruz. Tel çekme ve montaj yapmıyoruz; teli siz ya da ustanız çekersiniz, biz malzeme listesini eksiksiz hazırlarız. Rize, Giresun, Gümüşhane ve Bayburt’a sevkiyat yapıyoruz. Kenar ölçülerini ya da hat boyunca ölçtüğünüz çevreyi, köşe ve kapı sayısını, arazinin eğimini, tel yüksekliğini, dikenli tel sırasını ve kaplama tercihinizi WhatsApp’tan iletin; güncel fiyat ve stok durumunu bildirip listeyi birlikte çıkaralım. Kendi ölçünüzle denemek için hesaplama sayfamızdaki araçları da kullanabilirsiniz.